Die Dans van die Reën (Grade 12 NSC Matric Afrikaans FAL): Revision Notes

Die Dans van die Reën

Agtergrond van die digter

Eugène Nielen Marais was 'n baanbrekende figuur in die Afrikaanse letterkunde. Hy is op 9 Januarie 1871 in Pretoria gebore en het op 29 Maart 1936 gesterf.

Belangrike prestasies:

• Hy het die eerste Afrikaanse vers van letterkundige waarde geskryf, genaamd "Winternag"
• Hy was 'n joernalis en ook mede-eienaar van 'n koerant
• Sy sewentien tekste sluit poësie, prosa, drama en natuurwetenskap in
• Later het hy morfien gebruik, waarna hy teen die verslawing geveg het tot hy selfmoord gepleeg het

Die volledige gedig

Lied van die vioolspeler, Jan Konterdans, uit die Groot Woestyn

1. O die dans van ons Suster!

2. Eers oor die bergtop loer sy skelm,

3. en haar oge is skaam;

4. en sy lag saggies.

5. En van ver af wink sy met die een hand;

6. haar armbande blink en haar krale skitter;

7. saggies roep sy.

8. Sy vertel die winde van die dans

9. en sy nooi hulle uit, want die werf is wyd en die bruilof groot.

10. Die grootwild jaag uit die vlakte,

11. hulle dam op die bulttop,

12. wyd rek hulle die neusgate

13. en hulle sluk die wind;

14. en hulle buk, om haar fyn spore op die sand te sien.

15. Die kleinvolk diep onder die grond hoor die sleep van haar voete,

16. en hulle kruip nader en sing saggies:

17. "Ons Suster! Ons Suster! Jy het gekom! Jy het gekom!"

18. En haar krale skud,

19. en haar koperringe blink in die wegraak van die son.

20. Op haar voorkop is die vuurpluim van die berggier;

21. sy trap af van die hoogte;

22. sy sprei die vaal karos met altwee arms uit;

23. die asem van die wind raak weg.

24. O, die dans van ons Suster!

Opsomming van die gedig

Die hele gedig kan beskou word as personifikasie van die reën. Die reën word as "Suster" uitgebeeld en met 'n hoofletter geskryf, omdat dit die naam is wat vir die reën gegee word.

Strofe 1 (reëls 1-9)

Die eerste strofe toon dat daar tekens is van die reën wat naderkom. Die reën wat nader kom word as 'n dans gesien. Die woord "O" is 'n teken van blydskap. Die reën se koms word eers as terughoudend beskryf: loer, lag, wink, roep, vertel en nooi. Die reën word met 'n bruilof vergelyk, wat 'n vreugdevolle geleentheid is. Die diere word uitgenooi na die bruilof. Die area waar dit gaan plaasvind, is groot (werf is wyd).

Strofe 2 (reëls 10-17)

In strofe twee word die diere, wilde diere en insekte bewus van die reën wat naderkom en gaan neerval. Die diere neem die koms van die reën meestal deur hul reuk- en gehoorsintuie waar. Die grootwild hardloop al na die bulttop. Hulle ruik die reën en voel dat die wind al sterker word. Hulle buk af en sien die eerste reëndruppels op die grond. Die klein diertjies, onder die grond, hoor hoe die reën begin val, kruip nader en sing saggies uit respek vir die reën. Hulle beskou die reën as familie en is baie bly om haar te sien.

Strofe 3 (reëls 18-24)

In die derde strofe sak die reën behoorlik uit. Daar is donderweer, weerlig en die son raak weg. Die reën kom van ver af nader in die vorm van 'n vaal kombers wat gesprei word. Die wind is ook nou stil. Ons hoor weer die lied. Versreël 24 is 'n herhaling van versreël 1, en so word die gedig tot 'n eenheid gebind.

Woordeskat

Woord	Betekenis
bergtop	Hoogste punt van die berg
loer	Stilletjies kyk, versigtig sodat niemand kan sien nie
skelm	In die geheim, onnutsig, ondeund
oge	Die argaïese vorm van die woord "oë"
wink	Gebaar met die hand om iemand nader te roep
werf	Die oop grond om 'n blyplek/woning/huis
bruilof	Huwelik, troue
grootwild	Groter wilde diere
dam	Vergader, in groot getalle bymekaar kom
bulttop	Hoogste punt van 'n heuwel
kleinvolk	Insekte of klein goggatjies
buk	Afbuig (met respek)
vuurpluim	Rooi-geel veer
berggier	Voël, bergarend
karos	Wilde diere se velle wat gebrei/saggemaak is om as kombers gebruik te word

Digvorm

Die gedig is 'n vrye vers. Dit beteken daar is geen vaste rymskema of metrum nie.

Die gedig bestaan uit 3 strofes en 24 reëls, maar die strofes is nie almal ewe lank nie - daar is nie 'n vaste rympatroon nie.

Die hele gedig handel oor die koms van die reën. Die reën word deur personifikasie as 'n vrou voorgestel. Die subtitel gee vir ons die agtergrond waar die gedig afspeel. Die natuurding word spelers in die verbale oorlewering van geslag tot geslag van hoe dit in die woestyn lyk en hoe dit ervaar word as die reën kom.

Tema en boodskap

Tema: Blydskap oor die reën.

Boodskap: Mens en dier in droë gebiede is baie bly om die langverwagte reën te sien.

Beeldspraak en stylfigure

Personifikasie

• Die reën word regdeur die gedig as 'n vrou voorgestel
• Die reën is "ons Suster" - daarom word dit met 'n hoofletter geskryf
• Die menslike eienskappe van dans word aan die reën gegee

Metafore

• Die reën is "ons Suster"
• Die reën se koms word vergelyk met 'n bruilof
• Die donderweer word aan krale gelykgestel
• Die weerlig word gelykgestel aan koperringe wat in die son blink
• Die reën word vergelyk met 'n vaal karos wat gesprei word

Klanknabootsing

• Die donderweer klink soos krale wat "skud"

Toon en stemming

Toon: Die leser ervaar 'n gevoel van dankbaarheid en blydskap.

Stemming: Die stemming is aanvanklik rustig, maar namate die gedig vorder, ervaar die leser die opgewondenheid oor die reën wat naderkom.

Onthou!