Geskrewe Onderhoud (Grade 10 NSC Matric Afrikaans FAL): Revision Notes
Geskrewe Onderhoud
Wat is 'n geskrewe onderhoud?
'n Geskrewe onderhoud is 'n tipe transaksionele teks waar jy 'n gesprek tussen twee mense op papier moet vasvang. Dit is nie 'n gewone gesprek nie, maar 'n vraag-en-antwoord sessie wat doelgerig gestruktureerd is. Die gesprek word natuurlik aangebied, maar moet steeds duidelik georganiseer wees sodat die leser dit maklik kan volg.
Hierdie tipe teks kan óf fiktief wees (waar jy die karakters self skep) óf gebaseer wees op 'n werklike persoon. Die sleutel is om dit so natuurlik moontlik te laat klink, asof dit 'n ware gesprek is, terwyl jy steeds die reëls van goeie skryfwerk volg.
Belangrike terme:
- Onderhoudvoerder: Die persoon wat die vrae vra
- Onderhoudvoerde: Die persoon wat die vrae beantwoord
Die doel van 'n geskrewe onderhoud
Wanneer jy 'n geskrewe onderhoud skryf, het jy spesifieke doelwitte wat jy wil bereik. Dit is nie net 'n lukrake gesprek nie, maar 'n doelgerigte teks.
Hoofoogmerke
Die primêre doel van 'n geskrewe onderhoud is om belangrike inligting aan die leser oor te dra. Dit kan insluit:
-
Inligting en insigte: Jy wil nuwe kennis of perspektiewe met die leser deel. Dit kan feite wees oor 'n onderwerp of dieper begrip van 'n situasie.
-
Gevoelens en ervarings: Die onderhoud help om persoonlike stories en emosies na vore te bring wat die leser kan raak of boei.
-
Persoonlikheid en opinies: Deur die manier waarop die onderhoudvoerde antwoord, leer die leser oor hierdie persoon se karakter, oortuigings en sienings.
-
Boeiende leesstof: Die teks moet interessant en lewendig wees. Beide die vrae en antwoorde moet natuurlik saamvloei om 'n aangename leeservaring te skep.
Wenk vir vraagstelling
Gebruik oop vrae om beter antwoorde te kry. Vrae soos "Vertel ons meer oor..." of "Hoe het jy gevoel toe..." moedig die onderhoudvoerde aan om uitvoerige, interessante antwoorde te gee. Vermy vrae waar die antwoord net "ja" of "nee" is, want dit maak die gesprek vervelig en oppervlakkig.
Kenmerke van 'n geskrewe onderhoud
Om 'n suksesvolle geskrewe onderhoud te skryf, moet jy sekere strukturele en stilistiese elemente insluit. Hierdie kenmerke help om jou werk professioneel en leesbaar te maak.
Strukturele elemente
1. Titel
Die titel moet bondig wees maar duidelik aandui waaroor die onderhoud gaan. Dit kan verwys na die tema of die persoon wat ondervra word.
Voorbeelde van goeie titels:
- "Gesprek met 'n Topatlet"
- "Onderhoud met 'n Jong Entrepreneur"
2. Aanhef of inleiding
Begin met 'n kort paragraaf wat die konteks skep. Hier stel jy die onderhoudvoerde voor en verduidelik waarom hierdie persoon interessant is. Die inleiding gee die leser agtergrond en maak hulle nuuskierig om verder te lees.
In die inleiding moet jy:
- Die naam en agtergrond van die persoon noem
- Verduidelik waarom jy met hulle praat
- Die toon vir die res van die onderhoud stel
3. Vrae en antwoorde
Hier is die kern van jou onderhoud. Die vrae en antwoorde moet in 'n duidelike formaat aangebied word:
Korrekte formaat:
-
Vrae: Dui vrae duidelik aan deur "V:" te gebruik en oorweeg om dit in vetdruk te skryf. Dit help die leser om vinnig deur die teks te navigeer.
-
Antwoorde: Formuleer die antwoorde volledig en natuurlik. Antwoorde moet relevant tot die vraag wees en genoeg detail bevat om interessant te wees. Skryf "A:" voor elke antwoord.
4. Natuurlike afsluiting
Sluit die onderhoud op 'n beleefd en natuurlike manier af. Bedank die onderhoudvoerde vir hulle tyd en wens hulle die beste toe vir die toekoms. Dit maak die onderhoud voltooid en professioneel.
Taalgebruik en styl
Vloeibare taal
Die taal moet natuurlik klink, asof twee mense regtig met mekaar praat. Gebruik alledaagse woorde en sinne wat gemaklik vloei. Onthou egter dat "natuurlik" nie beteken "slordig" nie - korrekte Afrikaans bly belangrik.
Grammatika en spelling
Maak seker dat jou grammatika, spelling en leestekens korrek is. Selfs al wil jy 'n natuurlike gesprek skep, moet die teks steeds professioneel en korrek wees.
Ritme en afwisseling
Wissel tussen langer en korter antwoorde om interessante ritme te skep. As al die antwoorde dieselfde lengte is, raak die teks vervelig. Party vrae kan kort, skerp antwoorde kry, terwyl ander meer uitgebreide verduidelikings benodig.
Nog 'n nuttige wenk
Moenie oppervlakkige vrae stel soos "Hoe gaan dit?" of "Is jy gelukkig?" nie. Vra eerder vrae wat die onderhoudvoerde aanmoedig om dieper antwoorde te gee. Vrae oor hulle ervarings, gevoelens, opinies en toekomsplanne werk die beste.
Praktyk en voorbeeld
Om die konsep beter te verstaan, is dit nuttig om na 'n voorbeeld te kyk. 'n Goeie geskrewe onderhoud demonstreer al die elemente wat ons bespreek het.
Ontleding van die voorbeeldonderhoud
Ontleding van "Gesprek met 'n Topatlet"
Titel en inleiding: Die titel is kort en beskrywend. Die inleiding stel Sipho Dlamini voor as 'n topatlet en skep konteks deur sy prestasies te noem.
Vrae en antwoorde:
- Die eerste vraag ondersoek die begin van sy talent
- Die tweede vraag fokus op sy huidige roetine
- Die derde vraag kyk na sy toekomstige ambisies
Let op hoe die vrae progressief beweeg - van verlede na hede na toekoms. Dit skep 'n logiese vloei.
Antwoorde: Elkeen is volledig en natuurlik geformuleer. Sipho antwoord op 'n persoonlike manier wat sy karakter en passie vir sport wys.
Afsluiting: Die onderhoud eindig met 'n vriendelike bedanking en goeie wense, wat dit professioneel en voltooid maak.
Sleutelgedagtes vir die eksamen
Wanneer jy 'n geskrewe onderhoud in die eksamen moet skryf, hou hierdie belangrike punte in gedagte:
Beplan vooraf
Voordat jy begin skryf, dink na oor:
- Wie is die onderhoudvoerde?
- Watter inligting wil jy uitbring?
- Watter vrae sal die beste antwoorde lewer?
Struktureer korrek
Begin met 'n titel, gevolg deur 'n inleiding. Stel dan jou vrae en antwoorde in die korrekte formaat aan. Eindig met 'n gepaste afsluiting.
Maak dit interessant
Stel relevante en interessante vrae wat goeie antwoorde sal ontlok. Boring vrae lei tot boring antwoorde, en dit sal punte kos.
Wees natuurlik
Die gesprek moet vloeiend en geloofwaardig wees. Dit moet klink asof twee regte mense met mekaar praat, nie soos 'n geskrifte toespraak nie.
Let op taalgebruik
Maak seker jou spelling, grammatika en leestekens is korrek. Hierdie aspekte tel vir punte, en foute sal jou totale telling verlaag.
Tydsbeheer
In 'n eksamen het jy beperkte tyd. Skryf nie te veel nie, maar maak seker jy dek al die noodsaaklike elemente. Ongeveer 5-7 vrae met volledige antwoorde is gewoonlik genoeg.
Onthou!
Sleutelpunte om te onthou:
-
'n Geskrewe onderhoud is 'n natuurlike gesprek wat in skriftelike vorm vasgevang word, met 'n duidelike struktuur van titel, inleiding, vrae-en-antwoorde, en afsluiting.
-
Gebruik oop vrae wat dieper, meer interessante antwoorde aanmoedig, nie vrae wat net "ja" of "nee" as antwoord het nie.
-
Die taal moet natuurlik en vloeiend wees, maar steeds grammatikaal korrek en professioneel. Wissel tussen korter en langer antwoorde vir beter ritme.
-
Elke onderhoud moet 'n duidelike doel hê - om inligting, insigte, gevoelens of persoonlikheid uit te lig op 'n boeiende manier.
-
Let altyd op korrekte spelling, grammatika en leestekens, want hierdie basiese taalvaardighede is krities vir jou finale punt.