15: Bua sa Chomórtas Díospóireachta (Leaving Cert Irish): Revision Notes
15: Bua sa Chomórtas Díospóireachta
Pictiúr 1
Cur síos ar an bpictiúr:
Sa chéad phictiúr, feicimid triúr daltaí – Niamh, Aoife agus Ciarán – ag léamh fógra ar bhalla na scoile. Tá díospóireacht Ghaeilge le bheith ar siúl go luath agus tá duaiseanna móra le buachan.
In the first picture, we see three students – Niamh, Aoife and Ciarán – reading a notice on the school wall. An Irish debate is due to take place soon and there are big prizes to be won.
Socraíonn siad foireann a bhunú agus páirt a ghlacadh sa chomórtas. Tá siad lán dóchais agus fuinnimh.
They decide to form a team and take part in the competition. They are full of hope and energy.
Pictiúr 2
Cur síos ar an bpictiúr:
Sa dara pictiúr, tá an díospóireacht faoi lán seoil. Tá Scoil Mhuire ag tabhairt aghaidh ar Scoil Pheadair agus tá slua mór i láthair sa halla.
In the second picture, the debate is in full swing. Scoil Mhuire is facing Scoil Pheadair and there is a large crowd present in the hall.
Tá na moltóirí ina suí chun tosaigh agus tá atmaisféar spleodrach sa seomra.
The judges are seated at the front and there is an exciting atmosphere in the room.
Pictiúr 3
Cur síos ar an bpictiúr:
Sa tríú pictiúr, tá Aoife i mbun díospóireachta. Is é an rún atá faoi chaibidil ná: “Ba chóir cosc a chur ar fhóin phóca ar scoil.”
In the third picture, Aoife is debating. The motion under discussion is: “Mobile phones should be banned in school.”
Tá sí ag labhairt i bhfabhar an rúin agus tá na moltóirí ag éisteacht go géar lena cuid argóintí láidre.
She is speaking in favour of the motion and the judges are listening closely to her strong arguments.
Pictiúr 4
Cur síos ar an bpictiúr:
Tar éis machnaimh, fógraíonn an príomhmholtóir gur bhuaigh Scoil Pheadair an díospóireacht.
After deliberation, the head judge announces that Scoil Pheadair has won the debate.
Déanann sé comhghairdeas leis an bhfoireann agus tá gliondar an domhain ar na daltaí.
He congratulates the team and the students are absolutely delighted.
Pictiúr 5
Cur síos ar an bpictiúr:
Bronntar corn agus seic dhá mhíle euro ar fhoireann Scoil Pheadair.
A trophy and a cheque for two thousand euro are presented to Scoil Pheadair’s team.
Tá siad bródúil astu féin agus sásta leis an duais mhór.
They are proud of themselves and happy with the big prize.
Pictiúr 6
Cur síos ar an bpictiúr:
Sa phictiúr deireanach, téann Niamh, Aoife agus Ciarán go bialann ghalánta chun an bua a cheiliúradh. Tá béile blasta acu agus tá an corn ar an mbord os a gcomhair.
In the final picture, Niamh, Aoife and Ciarán go to an elegant restaurant to celebrate the win. They have a tasty meal and the trophy is on the table in front of them.
Tá a múinteoir ina dteannta agus tá an chuma orthu go bhfuil siad thar a bheith sásta.
Their teacher is with them and they look extremely happy.
Ceisteanna faoin Sraith Pictiúr
| Ceist | English | Freagra Samplach | Sample Answer |
|---|---|---|---|
| Cad é an rún atá á phlé? | What is the motion being discussed? | Ba chóir cosc a chur ar fhóin phóca ar scoil. | Mobile phones should be banned in school. |
| Cé a bhuaigh an díospóireacht? | Who won the debate? | Bhuaigh Scoil Pheadair an comórtas. | Scoil Pheadair won the competition. |
| Cé mhéad airgid a fuair siad? | How much money did they receive? | Fuair siad dhá mhíle euro. | They received two thousand euro. |
| Cá ndeachaigh siad chun ceiliúradh a dhéanamh? | Where did they go to celebrate? | Chuaigh siad go bialann ghalánta. | They went to an elegant restaurant. |
| Cén atmaisféar a bhí sa halla? | What was the atmosphere like? | Bhí atmaisféar spleodrach sa halla. | There was an exciting atmosphere in the hall. |
Gramadach (Grammar)
1. I bhFabhar / I gCoinne
Used when speaking for or against a motion.
Tá Aoife ag labhairt i bhfabhar an rúin.
Aoife is speaking in favour of the motion.
Tá daltaí eile ag labhairt i gcoinne an rúin.
Other students are speaking against the motion.
2. An Tuiseal Ginideach (Genitive Case)
Shows possession or relationship.
Foireann Scoil Pheadair
The team of Scoil Pheadair
Rún na díospóireachta
The motion of the debate
3. Riail na hAidiachta (Adjective Agreement)
Adjectives must agree with the noun.
Bialann ghalánta (feminine noun → lenition)
Elegant restaurant
Duais mhór (feminine noun → lenition)
Big prize
Duaiseanna móra (plural form)
Big prizes
Foclóir (Vocabulary)
| Gaeilge | English |
|---|---|
| Díospóireacht | Debate |
| Rún | Motion |
| Foireann | Team |
| Moltóir | Judge |
| Príomhmholtóir | Head judge |
| Corn | Trophy |
| Duais | Prize |
| Argóint | Argument |
| I bhfabhar | In favour of |
| I gcoinne | Against |
| Ceiliúradh | Celebration |
| Gliondar an domhain | Absolutely delighted |
| Bródúil | Proud |
| Bialann ghalánta | Elegant restaurant |
Ceisteanna don Bhéaltriail
1. An maith leat díospóireacht?
Do you like debating?
Is maith liom díospóireacht mar cabhraíonn sí liom mo thuairimí a chur in iúl go soiléir.
I like debating because it helps me express my opinions clearly.
2. An ndearna tú páirt i gcomórtas riamh?
Have you ever taken part in a competition?
Ghlac mé páirt i gcomórtas ceoil anuraidh agus bhain mé an-taitneamh as.
I took part in a music competition last year and really enjoyed it.
3. Cad a dhéanfá leis an airgead dá mbuafá é?
What would you do with the money if you won it?
Dá mbuafainn an t-airgead, chuirfinn cuid de i leataobh agus chaithfinn an chuid eile ar saoire.
If I won the money, I would save some of it and spend the rest on a holiday.