17: Comhoibriú an Phobail (Leaving Cert Irish): Revision Notes
17: Comhoibriú an Phobail
Pictiúr 1
Cur síos as Gaeilge:
I bpictiúr a haon, feicimid beirt chailíní, Aoife agus Niamh, ina seasamh ar shráid atá an-truaillithe. Tá an áit bun os cionn; tá na boscaí bruscair ag cur thar maoil agus tá bruscar scaipthe ar fud na háite. Deir Aoife go bhfuil cuma uafásach ar an tsráid agus aontaíonn Niamh léi. Dar leo, caithfear feabhas a chur ar an gceantar gan mhoill.
English translation:
In picture one, we see two girls, Aoife and Niamh, standing on a very polluted street. The place is in chaos; the bins are overflowing and litter is scattered everywhere. Aoife says the street looks terrible and Niamh agrees with her. In their opinion, the area must be improved without delay.
Pictiúr 2

Cur síos as Gaeilge:
An lá dár gcionn, socraíonn Aoife cruinniú de choiste an phobail chun an scéal a phlé. Leagann sí béim ar thábhacht na timpeallachta agus ar na dualgais atá ar shaoránaigh an bhaile. Aontaíonn siad glantachán poiblí a eagrú ag an deireadh seachtaine. Tagann ceist eile chun cinn freisin – easpa imeachtaí sóisialta do mhuintir na háite.
English translation:
The following day, Aoife arranges a meeting of the community committee to discuss the issue. She stresses the importance of the environment and the responsibilities of the town’s citizens. They agree to organise a public clean-up at the weekend. Another issue also arises – the lack of social activities for local people.
Struchtúr Úsáideach – “Leagann sé/sí béim ar…”
- Leagann sí béim ar thábhacht na timpeallachta.
(She places emphasis on the importance of the environment.)
This structure is useful for discussing opinions and priorities.
Pictiúr 3
Cur síos as Gaeilge:
I bpictiúr a trí, tá an glantachán faoi lán seoil. Tá oibrithe deonacha ag bailiú an bhruscair i málaí móra dubha agus tá veisteanna geala orthu. Tá cuma i bhfad níos fearr ar an tsráid anois. Ní neart go cur le chéile!
English translation:
In picture three, the clean-up is in full swing. Volunteers are collecting the rubbish into large black bags and they are wearing bright vests. The street looks much better now. There is no strength without unity!
Ag Cur síos ar Ghníomh (Describing Action in Progress)
-
Tá siad ag bailiú an bhruscair.
(They are collecting the rubbish.) -
Tá an glantachán ar siúl.
(The clean-up is taking place.)
Use “ag + verbal noun” to describe ongoing action.
Pictiúr 4
Cur síos as Gaeilge:
Chomh maith leis an nglantachán, cuirtear béim ar imeachtaí sóisialta an bhaile. Gach Luan eagraítear ceolchoirm do sheanóirí an cheantair. Canann na ceoltóirí go deonach agus baineann an lucht féachana an-taitneamh as. Uair sa mhí, bíonn cruinniú “Pobal ar Aire” ar siúl agus labhraíonn garda faoi fhadhbanna áitiúla.
English translation:
As well as the clean-up, emphasis is placed on the town’s social events. Every Monday, a concert is organised for elderly people in the area. Musicians perform voluntarily and the audience greatly enjoys it. Once a month, a “Neighbourhood Watch” meeting takes place and a Garda speaks about local issues.
Pictiúr 5
Cur síos as Gaeilge:
I bpictiúr a cúig, feicimid ranganna oíche á reáchtáil i halla an phobail. Tá ranganna cócaireachta, ríomhaireachta agus garraíodóireachta ar fáil. Freastalaíonn idir fhir agus mhná ar na ranganna seo. Is léir go bhfuil éileamh mór orthu.
English translation:
In picture five, we see night classes being held in the community hall. Cooking, computer and gardening classes are available. Both men and women attend these classes. It is clear that there is great demand for them.
Pictiúr 6
Cur síos as Gaeilge:
Sa phictiúr deireanach, bronntar seic dhá mhíle cúig chéad euro ar mhuintir an bhaile mar gheall ar an dul chun cinn atá déanta acu. Is mór an onóir é seo agus tá a rath tuillte acu. Bronntar corn airgid orthu freisin. Déanann lucht eagraithe an chomórtais comhghairdeas leo agus molann siad dóibh leanúint ar aghaidh lena gcuid oibre. Tús maith leath na hoibre!
English translation:
In the final picture, the people of the town are awarded a cheque for €2,500 because of the progress they have made. This is a great honour and they have earned their success. They are also awarded a silver trophy. The organisers congratulate them and encourage them to continue their good work. A good start is half the work!
Ceisteanna (le Freagraí Samplacha)
| Ceist (Irish) | English Translation | Freagra Samplach (Irish) | Sample Answer (English) |
|---|---|---|---|
| Cén chuma a bhí ar an tsráid ar dtús? | What did the street look like at the beginning? | Bhí an tsráid an-truaillithe. Bhí na boscaí bruscair ag cur thar maoil agus bhí bruscar scaipthe ar fud na háite. | The street was very polluted. The bins were overflowing and litter was scattered everywhere. |
| Cad a shocraigh an coiste a dhéanamh? | What did the committee decide to do? | Shocraigh an coiste glantachán poiblí a eagrú ag an deireadh seachtaine agus béim a chur ar imeachtaí sóisialta sa bhaile. | The committee decided to organise a public clean-up at the weekend and to place emphasis on social events in the town. |
| Cé a ghlac páirt sa ghlantachán? | Who took part in the clean-up? | Ghlac oibrithe deonacha agus muintir an bhaile páirt sa ghlantachán. Bhí veisteanna geala orthu agus bhí siad ag bailiú an bhruscair. | Volunteers and local people took part in the clean-up. They were wearing bright vests and collecting the rubbish. |
| Cad iad na himeachtaí sóisialta a eagraítear? | What social events are organised? | Eagraítear ceolchoirmeacha do sheanóirí agus cruinnithe “Pobal ar Aire” uair sa mhí. | Concerts for elderly people and “Neighbourhood Watch” meetings are organised once a month. |
| Cén saghas ranganna a chuirtear ar fáil? | What kind of classes are provided? | Cuirtear ranganna cócaireachta, ríomhaireachta agus garraíodóireachta ar fáil i halla an phobail. | Cooking, computer and gardening classes are provided in the community hall. |
| Cé mhéad airgid a bronnadh ar an mbaile? | How much money was awarded to the town? | Bronnadh seic dhá mhíle cúig chéad euro ar an mbaile mar gheall ar an dul chun cinn a rinne siad. | A cheque for two thousand five hundred euro was awarded to the town because of the progress they made. |
Gramadach (Grammar)
| Sampla | Míniú (Explanation in English) |
|---|---|
| an tsráid | Feminine noun – “t” added after “an”. |
| an fhadhb | Lenition after the article “an” with feminine nouns. |
| málaí móra dubha | Adjectives agree in plural form. |
| i halla an phobail | “i” before vowel adds “h”; genitive “an phobail”. |
An Tuiseal Ginideach (Genitive Case)
- halla an phobail
(the hall of the community)
“Pobal” becomes phobail in the genitive case.
Used to show possession or relationship.
Foclóir (Vocabulary)
| Gaeilge | English |
|---|---|
| Truaillithe | Polluted |
| Bruscar | Rubbish |
| Oibrí deonach | Volunteer |
| Dul chun cinn | Progress |
| Rang oíche | Night class |
| Corn airgid | Silver trophy |
| Comhghairdeas | Congratulations |
| Saoránach | Citizen |
Ceisteanna don Bhéaltriail
-
Cén saghas fadhbanna atá i do cheantar féin?
(What kind of problems are in your own area?) -
An bhfuil spiorad pobail láidir i do bhaile?
(Is there a strong community spirit in your town?) -
Cad is féidir le daoine óga a dhéanamh chun an pobal a fheabhsú?
(What can young people do to improve the community?)
Sampla Freagra:
“Tá fadhb an truaillithe i mo cheantar féin freisin. Dar liom, ba cheart do dhaoine óga páirt a ghlacadh i nglantacháin phoiblí agus imeachtaí sóisialta a eagrú. Ní neart go cur le chéile!”
(There is also a problem with pollution in my area. In my opinion, young people should take part in public clean-ups and organise social events. There is no strength without unity!)