18: Gadaíocht ar an Traein (Leaving Cert Irish): Revision Notes
18: Gadaíocht ar an Traein
Pictiúr 1: Ag an stáisiún traenach i mBaile Átha Cliath
Sa chéad phictiúr, feicimid beirt chairde, Aoife agus Niamh, ag fanacht ar an traein i stáisiún na dtraenacha i mBaile Átha Cliath. Tá dhá thraein ar an ardán – ceann ag dul i dtreo Chorcaí agus ceann eile ag dul i dtreo na Gaillimhe. Tá siad ar tí taisteal go Gaillimh don deireadh seachtaine. Fágann a dtuismitheoirí slán acu agus guíonn siad ádh orthu.
English translation:
In the first picture, we see two friends, Aoife and Niamh, waiting for the train at Dublin train station. There are two trains on the platform – one going towards Cork and the other towards Galway. They are about to travel to Galway for the weekend. Their parents say goodbye and wish them luck.
Gramadach – “Guí ádh ar” (To wish luck on)
- Guíonn siad ádh orthu.
(They wish luck on them.)
The verb guí uses the preposition ar.
ar + iad = orthu (on them).
Pictiúr 2: Ar bord na traenach

Sa dara pictiúr, tá Aoife agus Niamh ina suí sa charráiste. Tá Aoife ag léamh úrscéil agus tá Niamh ag úsáid a fón póca. Tá siad ag comhrá lena chéile ag an am céanna. Sa chúinne, tá fear ina shuí leis féin agus spéaclaí gréine air.
English translation:
In the second picture, Aoife and Niamh are sitting in the carriage. Aoife is reading a novel and Niamh is using her mobile phone. They are chatting at the same time. In the corner, a man is sitting alone wearing sunglasses.
An Briathar Saor (Verbal Noun – “-ing” form)
- ag léamh – reading
- ag úsáid – using
- ag comhrá – chatting
Structure: Tá + subject + ag + verbal noun
Example: Tá Aoife ag léamh. (Aoife is reading.)
Pictiúr 3: An Choir
Tar éis tamaill, titeann Niamh ina codladh. Fágann sí a sparán ar an mbord go neamhchúramach. I ngan fhios do na cailíní, goideann an fear an sparán go ciúin agus go tapa.
English translation:
After a while, Niamh falls asleep. She leaves her purse on the table carelessly. Without the girls knowing, the man quietly and quickly steals the purse.
“I ngan fhios do” – without (someone) knowing
- Gan causes lenition: fios → fhios
- I ngan fhios do Aoife agus Niamh
(Without Aoife and Niamh knowing)
Pictiúr 4: An Fhionnachtain

Nuair a dhúisíonn siad, tugann Aoife faoi deara nach bhfuil an sparán ann. Tá iontas agus imní ar Niamh mar bhí airgead agus cártaí bainc sa sparán. Molann Aoife di an carráiste a chuardach ar eagla go bhfuil sé tite.
English translation:
When they wake up, Aoife notices that the purse is missing. Niamh is shocked and worried because there was money and bank cards inside. Aoife suggests searching the carriage in case it fell.
Pictiúr 5: Ag Tuairisciú na Gadaíochta
Nuair nach bhfaigheann siad an sparán, téann siad chuig an gcigire chun an gadaíocht a thuairisciú. Iarrann an cigire orthu cur síos a dhéanamh ar an bhfear. Cuireann sé glaoch ar stáisiún na Gaillimhe ionas go mbeidh Gardaí ag fanacht ann.
English translation:
When they cannot find the purse, they go to the inspector to report the theft. The inspector asks them to describe the man. He calls Galway station so that Gardaí will be waiting there.
Pictiúr 6: An Réiteach
Sa phictiúr deireanach, sroicheann an traein Gaillimh agus gabhann na Gardaí an gadaí. Aimsíonn siad an sparán ina sheilbh agus tugtar ar ais do Niamh é. Gabhann sí buíochas leo agus geallann sí go mbeidh sí níos cúramach amach anseo.
English translation:
In the final picture, the train reaches Galway and the Gardaí arrest the thief. They find the purse in his possession and it is returned to Niamh. She thanks them and promises to be more careful in future.
Ceisteanna (le Freagraí Samplacha)
| Ceist (Irish) | English | Freagra Samplach (Irish) | Sample Answer (English) |
|---|---|---|---|
| Cén áit a raibh siad ag dul? | Where were they going? | Bhí siad ag dul i dtreo na Gaillimhe don deireadh seachtaine. | They were going towards Galway for the weekend. |
| Cad a bhí Niamh ag déanamh sular thit sí ina codladh? | What was Niamh doing before she fell asleep? | Bhí sí ag úsáid a fón póca agus ag comhrá le Aoife. | She was using her phone and chatting with Aoife. |
| Conas a goideadh an sparán? | How was the purse stolen? | Goideadh é go ciúin i ngan fhios do na cailíní. | It was stolen quietly without the girls knowing. |
| Cad a rinne siad nuair a thug siad faoi deara an gadaíocht? | What did they do when they noticed the theft? | Chuaigh siad chuig an gcigire agus thug siad cur síos ar an bhfear. | They went to the inspector and described the man. |
| Conas a chríochnaigh an scéal? | How did the story end? | Gabhadh an gadaí agus fuair Niamh a sparán ar ais. | The thief was arrested and Niamh got her purse back. |
Gramadach
1. An Tuiseal Ginideach (The Genitive Case)
- stáisiún na dtraenacha – the train station
- sparán Niamh – Niamh’s purse
Used to show possession or relationship.
2. Réamhfhocail (Prepositions)
- guí ádh ar dhuine – to wish luck on someone
- i ngan fhios do dhuine – without someone knowing
- mol do dhuine – suggest to someone
Prepositions often combine with pronouns:
ar + siad = orthu
3. An Briathar Leanúnach (Present Continuous)
Structure: Tá + subject + ag + verbal noun
- Tá Aoife ag léamh.
- Tá Niamh ag úsáid a fón póca.
Used to describe actions happening right now.
Foclóir (Vocabulary)
| Gaeilge | English |
|---|---|
| Stáisiún | Station |
| Carráiste | Carriage |
| Gadaí | Thief |
| Gadaíocht | Theft |
| Sparán | Purse |
| I ngan fhios do | Without knowing |
| Tuairisciú | To report |
| Gabhaimid | We arrest |
| Cúramach | Careful |
An Bhéaltriail – Cleachtadh
1. An ndeachaigh tú ar an traein riamh?
(Have you ever travelled by train?)
Sampla Freagra:
Chuaigh mé ar an traein go Corcaigh anuraidh. Bhain mé taitneamh as an turas mar bhí sé compordach agus tapa.
(I travelled by train to Cork last year. I enjoyed the journey because it was comfortable and fast.)
2. Cad a dhéanfá dá ngoidfí do sparán?
(What would you do if your purse was stolen?)
Sampla Freagra:
Rachainn chuig na Gardaí láithreach agus thabharfainn cur síos ar an duine. Chuirfinn glaoch ar an mbanc freisin.
(I would go to the Gardaí immediately and give a description of the person. I would also call the bank.)