Kortverhaal (Grade 11 NSC Matric Afrikaans FAL): Revision Notes
Beantwoord kontekstuele vrae
Wat is kontekstuele vrae?
Kontekstuele vrae is vrae oor die kortverhaal wat jy bestudeer het. In die vraestel sal jy een of twee uittreksels (kort gedeeltes) uit die verhaal sien. Hierdie uittreksels dien as 'n beginpunt vir die vrae, maar onthou: die vrae handel oor die hele kortverhaal, nie net die uittreksel nie.
Dit is belangrik om te verstaan dat kontekstuele vrae verskil van begripsleestoetse (soos in Afdeling A van Vraestel 1). By begripsleestoetse kan jy die antwoorde direk in die teks vind, maar by kontekstuele vrae moet jy die hele verhaal goed ken om die vrae behoorlik te beantwoord.
Belangrike verskil: Kontekstuele vrae ≠ Begripsleestoetse
By begripsleestoetse is antwoorde direk in die teks, maar by kontekstuele vrae moet jy die hele verhaal deeglik ken om volledig te kan antwoord.
Hoe werk uittreksels in die vraestel?
Die uittreksels wat in die vraestel gegee word, is daar om jou te help. Hulle wys jou in watter rigting jy moet dink en gee jou 'n aanduiding van waar in die verhaal die antwoord te vinde is. Beskou die uittreksel as 'n gids of wegwyser wat jou na die regte antwoord lei.
Jy moet egter nie net op die uittreksel staatmaak nie. Om die vrae goed te beantwoord, moet jy die hele kortverhaal deeglik bestudeer het en verstaan. Die uittreksel wys jou net waar om te begin soek vir die antwoord.
Eksamentip: Lees die hele verhaal verskeie kere voor die eksamen sodat jy die plot, karakters, temas en belangrike gebeure goed ken. Die uittreksel is net 'n hulpmiddel, nie die volledige antwoord nie.
Verstaan puntetoekenning
Let altyd op hoeveel punte elke vraag tel. Die hoeveelheid punte vertel jou hoe volledig jou antwoord moet wees:
- 'n Vraag wat 1 punt tel, verwag gewoonlik een kerngedagte of feit
- 'n Vraag wat 2 punte tel, benodig twee afsonderlike gedagtes of 'n meer volledige verduideliking
- 'n Vraag wat 3 punte tel, vereis meer inligting, detail en insig
Hoe meer punte 'n vraag tel, hoe meer moet jy skryf en hoe dieper moet jy dink oor jou antwoord.
Reël vir puntetoekenning:
'n Vraag wat (byvoorbeeld) 3 punte tel, wil meer inligting hê as 'n vraag wat net 1 punt tel.
As 'n vraag 3 punte tel, moet jy minstens drie verskillende aspekte of drie stellings in jou antwoord insluit.
Verskillende tipes vrae
Nie alle vrae vra dieselfde soort antwoord nie. Jy sal verskillende tipes vrae teëkom:
Feitelike vrae
Sommige vrae vra jou om blote feite uit die kortverhaal te gee. Byvoorbeeld: "Waar vind hierdie gebeure plaas?" of "Wat het die karakter gedoen?"
Vrae wat interpretasie verg
Hierdie vrae vra jou om te verduidelik wat iets beteken of om 'n dieper begrip van die verhaal te toon. Byvoorbeeld: "Wat suggereer die skrywer met hierdie sin?"
Vrae wat gevolgtrekkings verg
Jy moet soms afleidings maak gebaseer op wat jy in die verhaal gelees het. Die antwoord is nie altyd direk gesê nie, maar jy moet dit uitwerk. Byvoorbeeld: "Hoe voel die karakter op hierdie stadium? Verduidelik."
Vrae wat waardering en evaluering verg
Party vrae vra jou mening of jou evaluering van die skrywer se tegnieke, karakterontwikkeling, of die effektiwiteit van die verhaal. Byvoorbeeld: "Is die einde van die verhaal effektief? Motiveer jou antwoord."
Sleutelwoorde om op te let:
- "Dink jy" of "Volgens jou mening" = interpretasie/evaluering
- "Waarom" = gevolgtrekking/motivering
- "Hoe" = verduideliking/analise
- "Wat" = feitelike inligting
Hoe om jou antwoorde te formuleer
Hier is die goue reël: moenie bloot woorde uit die kortverhaal afskryf nie. Dit is nie wat die vraag van jou verwag nie.
Wanneer 'n vraag woorde soos "dink jy" of "volgens jou mening" gebruik, moet jy:
- Die inligting in die kortverhaal gebruik as bewys of ondersteuning
- Jou eie interpretasie, gevolgtrekking of evaluering gee
- Jou antwoord aan die inhoud van die verhaal koppel
Jou antwoord moet dus gebaseer wees op die kortverhaal, maar in jou eie woorde gestel word. Toon dat jy die verhaal verstaan deur jou eie verduidelikings en afleidings te gee.
Praktiese Voorbeeld:
Swak antwoord: "Die karakter is hartseer." (Te kort, geen bewys)
Goeie antwoord: "Die karakter is hartseer omdat sy haar beste vriendin verloor het in die ongeluk. Dit blyk uit haar optrede wanneer sy alleen in haar kamer sit en huil."
Stappe om 'n goeie antwoord te skryf
- Lees die vraag versigtig en identifiseer wat presies gevra word
- Kyk na die punte om te sien hoe volledig jou antwoord moet wees
- Dink aan die hele verhaal, nie net die uittreksel nie
- Formuleer jou antwoord in jou eie woorde
- Ondersteun jou antwoord met verwysings na die verhaal
- Maak seker jou antwoord is relevant en volledig
Algemene foute om te vermy
Let op hierdie algemene foute:
- Moenie net die uittreksel gebruik vir jou antwoord nie
- Moenie woorde woordeliks afskryf uit die verhaal nie
- Moenie te kort antwoorde gee as die vraag meer punte tel nie
- Moenie jou eie stories bymaak wat nie in die verhaal is nie
- Moenie die vraag ignoreer - beantwoord presies wat gevra word
Remember!
Sleutelpunte om te Onthou:
-
Ken die hele verhaal goed: Uittreksels is net gidse; jy moet die volledige kortverhaal verstaan en onthou om vrae reg te beantwoord.
-
Let op puntetoekenning: Hoe meer punte 'n vraag tel, hoe meer detail en insig moet jy in jou antwoord insluit.
-
Gebruik jou eie woorde: Moenie die verhaal net afskryf nie. Gee jou eie interpretasie, gevolgtrekkings en evaluering, maar baseer dit op die inhoud van die verhaal.
-
Verstaan verskillende vraagtipes: Sommige vrae vra feite, ander vra vir jou eie denke, interpretasie of waardering. Identifiseer watter tipe vraag dit is voor jy antwoord.
-
Beantwoord volledig en relevant: Maak seker jou antwoord spreek die vraag aan en gee genoeg inligting volgens die punte wat toegeken word.